Trądzik hormonalny kojarzy się głównie z okresem młodzieńczym, jednak dotyka nie tylko nastolatków, ale także dorosłych. Wiele osób powyżej 25. roku życia zmaga się z grudkowo-zapalnymi zmianami wywoływanymi najczęściej bakterią Cutibacterium acnes. Dowiedz się, jak rozpoznać tę dermatozę oraz w jaki sposób dbać o skórę przy trądziku hormonalnym.
Jak wygląda trądzik hormonalny u dorosłych?
Acne tarda, czyli trądzik dorosłych, może objawiać się jako bolesne grudki, guzki lub cysty, ale towarzyszyć mu mogą także zaskórniki zamknięte i otwarte.
Te zmiany skórne zazwyczaj bardzo wolno się goją, pozostawiając często blizny lub przebarwienia. Mogą one występować na twarzy – szczególnie w strefie U (broda, linia żuchwy, szyja), ale również na ciele (plecy, ramiona, dekolt).
Trądzikowi u dorosłych towarzyszy także często nadmierne rogowacenie naskórka (zwane keratynizacją), zwiększona praca gruczołów łojowych i w konsekwencji przetłuszczająca się cera.
Czy hormony to jedyna przyczyna trądziku hormonalnego?
Bezpośrednią i główną przyczyną trądziku hormonalnego są wahania poziomu hormonów takich jak androgeny, estrogeny, progesteron, insulina i kortyzol.
Z kolei rozregulowana gospodarka hormonalna może być konsekwencją czynników endogennych (dziedzicznych) oraz egzogennych (środowiskowych). Pierwsze z nich są uwarunkowane naszą genetyką, jednak na drugie mamy wpływ w kilku aspektach:
- Dieta – podstawą jest ograniczanie żywności ultraprzetworzonej (dania instant, fast foody, napoje gazowane itd.), której spożywanie może sprzyjać procesom zapalnym w organizmie. Cukry to kolejny składnik, który może działać negatywnie (pobudzanie produkcji sebum) ze wzglądu na to, że podnosi poziom insuliny. Nabiał (mleko i produkty mleczne) także może zaostrzać powstawanie wykwitów, ponieważ często wyroby mleczarskie zawierają hormony. Z kolei pozytywny wpływ na kondycję skóry mają produkty obfite w witaminę A, E, C oraz cynk i selen. W praktyce dieta powinna zawierać owoce i warzywa, produkty pełnoziarniste, zdrowe tłuszcze i źródła białka – czyli składniki o niższym stopniu przetworzenia i indeksie glikemicznym.
- Sen i stres – nieodpowiednia higiena snu oraz stres wpływają bezpośrednio na podniesienie poziomu kortyzolu (potocznie znanego jako hormon stresu). To z kolei wzmaga produkcję sebum na skórze. Niska jakość snu zaburza też proces regeneracji skóry występujący podczas jego głębokiej fazy, przez co może zaostrzyć objawy trądziku.
- Nieodpowiednia pielęgnacja – źle dobrane kosmetyki mogą wyraźnie pogorszyć stan cery podczas trądziku. Najczęstszą pułapką w tym aspekcie jest zbyt agresywne oczyszczanie twarzy (poprzez mocne detergenty, peelingi, produkty odtłuszczające), które może naruszyć barierę hydrolipidową. Pełni ona funkcję naturalnej osłony, a jej uszkodzenie może zwiększyć zaczerwienienie i podrażnienie. Drugim najczęstszym błędem jest stosowanie produktów zapychających (komedogennych), które mogą sprzyjać zatykaniu ujść mieszków włosowych – są to przykładowo estry tłuszczowe, pochodne lanoliny czy naturalne oleje. Problemem bywa również rezygnacja z produktów nawilżających w obawie przed nadmiernym wyświecaniem się w ciągu dnia, a wysuszona skóra może nawet gorzej znosić leczenie przeciwtrądzikowe.
Wahania hormonalne pojawiają się także podczas cyklu menstruacyjnego, okresu po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej, ciąży, a także perimenopauzy i okresu okołomenopauzalnego i także mogą mieć wpływ na stan skóry oraz zaostrzenie wykwitów charakterystycznych dla trądziku.
Pielęgnacja skóry przy trądziku hormonalnym
Odpowiednio dobrana pielęgnacja nie wpłynie na hormonalną przyczynę trądziku, ale może poprawić kondycję skóry i pomóc wyciszyć problemy.
Jej celem nie powinno być agresywne wysuszanie zmian, ale przede wszystkim wspieranie bariery hydrolipidowej i ograniczanie podrażnień, co pozwoli na szybszą regenerację naskórka.
Podstawą jest delikatne oczyszczanie twarzy, zwracając uwagę na to, by produkty nie przesuszały skóry i nie naruszały wspomnianej bariery. Po myciu warto zadbać o powrót skóry do odpowiedniego pH poprzez tonizację – należy jednak unikać toników z zawartością alkoholu, ponieważ efekt może być odwrotny od zamierzonego (niszczą one naturalną barierę lipidową). Dobrym wyborem mogą się także okazać oczyszczające maski, które głęboko penetrują pory i działają jak „magnes” dla brudu i sebum. Dla cer trądzikowych świetnie nadadzą się te z glinkami (np. marokańską), które dodatkowo zmniejszają stany zapalne i dostarczają skórze cenne mikroelementy. Po etapnie oczyszczania podstawą powinno być nawilżanie. Ważne, by dobrać produkty silnie nawilżające, jednak nie zawierające substancji zapychających (np. oleju kokosowego) – z kolei substancjami pożądanymi są te o właściwościach łagodzących, regenerujących i regulujących sebum. Zwróć szczególną uwagę na:
- Cynk – wykazuje działanie przeciwzapalne, przez co przyśpiesza gojenie, a także normalizuje pracę gruczołów łojowych.
- Niacynamid – także działa przeciwzapalnie, zmniejsza widoczność porów, wzmacnia barierę ochronną skóry i rozjaśnia przebarwienia.
- Kwas salicylowy – działa złuszczająco (szczególnie w obrębie mieszków włosowych), regulująco na gruczoły i przeciwbakteryjnie.
- Kwas mlekowy i glikolowy – również wspomagają złuszczanie i oczyszczanie powierzchni naskórka. Kwas mlekowy ma nieco delikatniejsze działanie, a glikolowy działa intensywniej, jednak oba są odpowiednie dla delikatnej skóry trądzikowej.
- Aloes – daje ulgę przy podrażnieniach, dzięki właściwościom łagodzącym i nawilżającym. Wykazuje także działanie przeciwbakteryjne i przyśpiesza regenerację.
- Kwas hialuronowy – kolejna substancja, która świetnie nawilża bez zapychania porów. Mniej znanym, a równie istotnym działaniem kwasu hialuronowego jest też łagodzenie podrażnień.
Obowiązkowym elementem pielęgnacji, szczególnie trądzikowej, jest ochrona przeciwsłoneczna. Aplikowanie produktów z filtrem SPF 50+ chroni skórę przed uszkodzeniami powodowanymi przez promieniowanie słoneczne i zmniejsza ryzyko zwiększenia nasilenia stanów zapalnych. Warto wybrać taką formułę produktu przeciwsłonecznego, która nie będzie nadmiernie zapychała skóry.
Podsumowanie
Trądzik hormonalny u dorosłych jest całkiem powszechnym zjawiskiem, ale istnieją skuteczne metody, by przeciwdziałać temu problemowi.
- Może się on objawiać guzami, grudkami, cystami czy zaskórnikami – często w strefie U.
- Hormony są bezpośrednią przyczyną trądziku hormonalnego, ale istnieje wiele czynników, które również mają wpływ na powstawanie bolesnych zmian zapalnych: nieodpowiednia dieta i pielęgnacja, a także stres czy niedobór snu.
- Pielęgnacja skóry trądzikowej powinna skupiać się na delikatnym oczyszczaniu, działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym oraz odbudowie warstwy lipidowej naskórka.
Najlepsze efekty w walce z trądzikiem hormonalnym można uzyskać, podchodząc do tego problemu holistycznie – poprzez zmianę stylu życia, odpowiednio dobraną pielęgnację i przede wszystkim leczenie dobrane przez lekarza specjalistę.
